Staniątki - Kościół pw. NMP i świętego Wojciecha w Opactwie Benedyktynek

 

Nie żyj tak,

jakbyś miał zamiar żyć dziesięć tysięcy lat.

Nieuniknione wisi nad tobą.

Dopóki żyjesz, dopóki można - bądź dobry.

(Marek Aureliusz)

Polska ma bogatą historię monastyczną, i jest ona ściśle związana z początkami państwowości i chrystianizacji, a jej korzeni sięgają XI wieku... Kto bywa na moim blogu, ten wie, że lubię odwiedzać obiekty zabudowy sakralnej, takie jak: katedry, kościoły, sanktuaria, opactwa...

Odwiedzanie opactw to dla mnie podróż przez wieki historii, oferująca kontakt z unikalną architekturą romańską, gotycką, barokową,  duchową ciszę oraz poznanie kultury monastycznej...

Dziś zabieram Was do Staniątek, wsi w województwie małopolskim w gminie Niepołomice, w której znajduje się najstarszy klasztor ss benedyktynek w Polsce... Opactwo świętego Wojciecha Mniszek Benedyktynek, z zabytkowym kościołem gotyckim, zostało ufundowane w 1228 roku przez komesa Klemensa Gryfitę z Brzezia, jednego z najznaczniejszych możnowładców Polski Piastów...

Według tradycji w 995 lub 997 roku, święty Wojciech, czeski duchowny i benedyktyn, wędrując z Węgier na dwór Bolesława Chrobrego lub udając się do Prus, zatrzymał swój orszak na odpoczynek na skraju Puszczy Niepołomickiej... Zmęczony podróżą święty miał wypowiedzieć w swoim języku słowa: Udielame tady staniatku, co w tłumaczeniu na język polski oznacza: Zróbmy tu sobie odpoczynek lub zróbmy tu postój... Słowa te miały dać początek nazwie miejscowości - Staniątki...

Kościół pw. NMP i św. Wojciecha jest orientowany i murowany z cegły i kamienia, opięty przyporami... Do świątyni weszłam przez kruchtę wybudowaną za rządów ksieni Anny Cecylii Trzcińskiej (1619 - 1649)...

Wewnątrz panował mrok... Trochę światła wpadało przez wąskie okna ostrołukowe... Przysiadłam w jednej z ławek i spojrzałam na monumentalny, rokokowy ołtarz główny... Ma on postać bardzo dynamicznej struktury architektoniczno- rzeźbiarskiej... W jego centrum znajduje się obraz Najświętszej Marii Panny z Dzieciątkiem... Po bokach figury rodziców Maryi, świętej Anny i świętego Joachima, oraz rodziców świętego Jana Chrzciciela, świętej Elżbiety i świętego Zachariasza... W górnej części znajduje się  przedstawienie Trójcy Świętej... Twórcą ołtarza mógł być włoski architekt Francesco Placidi, jeden z największych twórców późnego baroku...

Przy ścianie tęczowej znajduje się późnobarokowy ołtarz świętego Wojciecha, drugiego, obok Matki Bożej, patrona świątyni... W rokokowym zwieńczeniu znajduje się wizerunek świętego Ignacego Loyoli...

Przy wschodniej ścianie nawy, znajduje się ołtarz z 1760 roku... Mieści się w nim gotycki krucyfiks z XVI wieku, umieszczony na tle płaskorzeźbionego widoku Jerozolimy... Legenda mówi, że gdy krzyż znajdował się jeszcze w tęczy, rozpięty na nim Chrystus, przemówił do modlącej się pierwsze ksieni opactwa, Wizenny, zapowiadając jej śmierć nowonarodzonego brata... XVIII- wieczne  zwieńczenie, z figurą Stanisława Kostki... 

Pierwsza wzmianka o tutejszych organach pochodzi z 1597 roku... Dwieście lat późnij zostały przebudowane ale okazały się nieudanym instrumentem... Później instrument był dwukrotnie strojony... Ostatni remont organów został przeprowadzony w 2007 roku...  Istniejąca fasada  instrumentu  posiada cechy wybitnie barokowe, wydaje się zdradzać XVIII wiek... We wnęce znajduje się manierystyczny ołtarz świętego Józefa, który jest bogato zdobiony i pochodzi z 1633 roku...

Niepowtarzalny klimat i bogactwo kościelnego wnętrza to efekt przepięknej  iluzjonistycznej polichromii wykonanej w 1760 roku przez Andrzeja Radwańskiego... Był jednym z najważniejszych krakowskich malarzy cechowych XVIII wieku, zajmującym się malarstwem monumentalnym w kościołach takich jak: Mariacki, wizytek, dominikanów, franciszkanów...

Staniątki znane są z najstarszego w Polsce klasztoru benedyktynek oraz obrazu Matki Boskiej Bolesnej o zapłakanych oczach... Jak głosi legenda, Klemens kasztelan krakowski ufundował ten obraz, który jego córka Wizenna, pierwsza ksieni, obnosiła podczas procesji, gdy mniszki i okoliczna ludność zagrożeni byli najazdami tatarskimi... Obraz jest namalowany na drzewie lipowym... Maryja stoi z załamanymi rękoma, z sercem przebitym siedmioma mieczami. W każdym narożniku stoją anioły, trzymając narzędzia Męki Pańskiej...

Wsparcia u Matki Boskiej Staniąteckiej  szukała Kinga, księżna krakowska  sandomierska oraz jej mąż książę Bolesław Wstydliwy... Przed obrazem modliła się królowa Jadwiga i jej mąż król Władysław Jagiełło, gdy szedł na wojnę z Krzyżakami... Byli tutaj Zygmunt Stary i Jan II Sobieski, konfederaci barscy, Jan Paweł II...

Bardzo dziękuję za odwiedziny i pozostawione komentarze...

Serdecznie wszystkich pozdrawiam...