niedziela, 17 maja 2026

Niepołomice - Kościół pw. Dziesięciu Tysięcy Męczenników

 











Piękno przyjaźni polega na tym,
że przyjaciele potrafią wybaczyć nam to, że jesteśmy sobą.
Są jak rodzina.
Złożyli przysięgę, że będą przy nas mimo naszych okropnych wad.

(Samantha Wild) 










Gotyk według mnie to niezwykły styl, zachwycający lekkością, fascynujący rozdział w historii kultury... Jego dążenie do nieba za pomocą strzelistych wież, niesamowite sklepienia, pełne detali rzeźby i światło wpadające przez witraże tworzą wręcz mistyczny klimat... 

Witraże... Tak, to jedna z najbardziej oszałamiających form wyrazu sztuki gotyckiej... Te barwne, urzekające kompozycje, tworzone z drobnych kawałeczków szkła, nie tylko zdobiły okna, ale także opowiadały historie biblijne, uczyły wiernych bardzo często niepiśmiennych... Światło przenikające przez kolorowe szkło tworzyło atmosferę mistycznego piękna, symbolizując boską obecność... 

W gotyku najbardziej fascynuje mnie wertykalizm, strzeliste wieże, iglice, ostrołuki, potężne filary, które kierują wzrok ku niebu... Wzbudzają mój podziw także gotyckie łuki i sklepienia bo to nie tylko architektoniczne cuda, ale również inspirujące motywy dekoracyjne...

Polskie kościoły gotyckie to wybitne przykłady średniowiecznej architektury sakralnej wznoszone głównie z czerwonej cegły w formach tzw. gotyku nadwiślańskiego, który często nazywany jest szkołą krakowską... Główną cechą tego stylu jest mistrzowskie użycie cegły jako głównego budulca przy jednoczesnym luksusowym wykorzystaniu kamienia do detali (portale, obramienia okien)...

W Niepołomicach znajduje się Kościół Dziesięciu Tysięcy Męczenników, gotycka perła z lat 1350 -1358...  Ten niezwykły obiekt, ufundowany został przez  Kazimierza III Wielkiego, w podzięce za jego szczęśliwy powrót ze zjazdu w Budzie w 1350 roku... Na Węgrzech król Polski zgodził się przekazać tron polski królowi węgierskiemu w razie, gdyby nie doczekał się męskiego potomka... Jak wiemy, Kazimierz III Wielki zmarł jako ostatni monarcha z dynastii Piastów...

Kościół pw. Dziesięciu Tysięcy Męczenników w trakcie wielokrotnych przebudów został zamieniony na jednonawową świątynię... A kiedy przekroczyłam jego próg, okazało się, że jedynie gotycka bryła kościoła oraz nieliczne detale wnętrza przetrwały...












W środku panował półmrok... Dzięki dużym witrażom jaśniał za to ołtarz zakończony zwieńczeniem promienistej glorii uformowanej z obłoków, aniołków oraz puttów,  znajdujący się na podwyższeniu, i przepiękne tabernakulum... Wyodrębnione trójprzęsłowe prezbiterium przykryte jest sklepieniem krzyżowo-żebrowym... Przyglądam się wnętrzu... Widzę, że wyposażenie jest o wiele młodsze niż mury kościoła... Dominuje barok i rokoko...  Barokowy ołtarz główny  ze złoconego drewna, pochodzi z XVIII wieku, prawdopodobnie wykonany przez warsztat Korneckich... Cztery kolumny kręcone, podtrzymują przełamujące belkowanie... Na ołtarzu ustawione tabernakulum w formie Arki Przymierza... Po oby stronach nastawy figury: świętego Wacława i świętego Floriana... W kościele zauważam polichromię wzorowaną na Kościele Mariackim w Krakowie... Kamienna chrzcielnica powstała po 1596 roku i prawdopodobnie została ufundowana przez Jana i Annę z Myszkowskich Branickich, na co wskazuje herb Myszkowskich  Jastrzębiec i  herb Branickich Gryf, umieszczone na czasy chrzcielnicy... Prawdopodobnie została wykonana w warsztacie Santi Gucci'ego...












Drewniana belka znajduje się w tzw. łuku tęczowym i symbolicznie oddziela przestrzeń wiernych  (nawę) od części ołtarzowej (prezbiterium)... Na belce centralnie umieszczony krucyfiks z Jezusem Ukrzyżowanym...  W prezbiterium ambona rokokowa... W lewym ołtarzu bocznym obraz Ukrzyżowanie namalowany przez Wojciecha Gutowskiego w 1797 roku...












Od strony południowej do nawy kościoła przylega wybitne dzieło architektury manierystycznej, kaplica grobowa rodu Branickich... Zbudowana w latach 1595 -1596 z fundacji Jana Branickiego, dla rodziców Grzegorza i Katarzyny Branickich... Autorem jest Santi Gucci, Włoch, którego dziełem jest także  nagrobek króla Stefana Batorego w katedrze wawelskiej...

Wnętrze zachwyca bogatą architekturą  i kunsztem artystycznym... Ściany i kopuła kaplicy Branickich pełne są dziś żywych kolorów, prawdopodobnie to efekt nieodległej renowacji... Wnętrze podzielone pilastrami, z wnękami o ozdobnych archiwoltach pokrywa bogata dekoracja stiukowa...











W XVII wieku do nawy kościoła od strony północnej została dobudowana w stylu barokowym kaplica świętego Boromeusza, fundacji wojewody krakowskiego Stanisława Lubomirskiego... Nad ołtarzową mensą znajduje się cudowny obraz świętego Karola Boromeusza... Obraz ten przedstawia z profilu świętego biskupa Mediolanu modlącego się pod krzyżem... Sprowadzony został z Mediolanu do Niepołomic przez Annę Branicką w 1604 roku, kiedy doznała uzdrowienia za przyczyną świętego z nieuleczalnej wówczas choroby gośćca stawowego...



Bardzo dziękuję za odwiedziny i pozostawione komentarze...
Serdecznie wszystkich pozdrawiam...










Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...