Racławice - teren historycznej bitwy

 

Powstań znękany Narodzie,

Z letargu, zrywaj twe pęta,

Pomyśl o dawnej swobodzie,

Niech ginie przemoc zawzięta.

Szczęście jest prawem człowieka,

Gdy złość temu nie wierzy,

Niech się z nami pomierzy,

I niech nam wróci lub ucieka.

Męstwo w sercu Polaka,

Z krwią Przodków wieńczone,

I sprawa dziś jest taka,

Być nie mogą być zwyciężone.

(Wiersz do narodu polskiego 1794 rok)

Miejsca historyczne zawsze we mnie budzą głębokie emocje, refleksję i muszę przyznać, że i ciekawość... Pozwalają namacalnie dotknąć przeszłości, poczuć ducha dawnych epok, jeszcze bardziej zrozumieć korzenie naszej kultury...

Pewnego słonecznego czerwcowego dnia odwiedziłam Racławice, słynną wieś historyczną położoną w województwie małopolskim, na lekko pofałdowanej Wyżynie Miechowskiej... Miejscowość słynie  z Bitwy pod Racławicami... 

Początki Racławic sięgają średniowiecza... Na wzniesieniu Górka Kościejowska, zwanym także Zamczyskiem, w XIV wieku stał niewielki gródek... Nazwa miejscowości pojawia się po raz pierwszy w Kronikach Długosza... Znajduje się tam informacja, że w roku 1410 chłopi z Racławic przywieźli pod Sandomierz, do obozu Jagiełły wołowinę i dziczyznę  soloną w beczkach...

U podnóża Kopca Kościuszki w Janowiczkach znajduje się asfaltowy parking... W jego bezpośrednim sąsiedztwie jest naprawdę zadbane miejsce wypoczynku z alejkami, ławkami, placem zabaw, ścieżką zdrowia... Cały tutejszy teren był dla mnie dużym i bardzo miłym zaskoczeniem... Tuż przy parkingu znajduje się mostek nad potokiem Racławka i utwardzona ścieżka spacerowa prowadząca na Kopiec Kościuszki... Kwitnące lipy są wszędzie... Powietrze przesyca ich  wyjątkowy, miodowy zapach... Tu Racławicach i Janowiczkach znajduje się historyczny zespół pomnikowych lip drobnolistnych... Drzewa te, często liczą 200 - 300 lat...

Kopiec Kościuszki został usypany przez społeczeństwo polskie w latach 1926 -1934 dla upamiętnienia stoczonej tu bitwy... Pomysł jego utworzenia powstał podczas patriotycznego wiecu zorganizowanego w setną rocznicę śmierci  Tadeusza Kościuszki... Na szczycie 13-metrowego kopca znajduje się okazały drewniany krzyż...

 * Źródło *   

Tadeusz Kościuszko  jeden z najwybitniejszych dowódców i inżynierów wojskowych XVIII wieku... Najwyższy Naczelnik Siły Zbrojnej Narodowej podczas insurekcji kościuszkowskiej...  Niezłomny bojownik o wolność, wybitny człowiek i patriota... 

Tadeusz Kościuszko, bohater dwóch narodów: Polski i Stanów Zjednoczonych... Jako postać o niezwykle postępowych poglądach zapisał się na kartach historii jako orędownik równości społecznej... Wyprzedził epokę przynajmniej o 100 lat... Był za zniesieniem niewolnictwa w Stanach Zjednoczonych i pańszczyzny w Polsce, był również przeciwnikiem  walk z Indianami... Mógł spokojnie żyć w Ameryce, a wolał walczyć o wolną, niepodległą Polskę...

4 kwietnia 1794 roku na polach pomiędzy wsiami Racławice, Janowiczki, Dziemięrzyce, Imbramowice oraz Wrocimowice rozegrała się Bitwa pod Racławicami... Działania wojenne toczyły się na pofałdowanym terenie zdominowanym przez wzniesienia, w tym kluczowe dla przebiegu walk wzgórze zwane Zamczyskiem... Tereny walk są objęte ochroną jako Pomnik Historii i obejmuje  obszar o powierzchni 520 hektarów...

Poniżej Kopca Kościuszki znajduje się pole słynnego natarcia chłopskich kosynierów na rosyjskie baterie, które zdecydowało o zwycięstwie powstańców... Rośnie też pięć lip posadzonych w 1874 roku, w setną rocznicę bitwy racławickiej dla uczczenia jej dowódców: Naczelnika Tadeusza Kościuszki oraz generałów: Józefa Zajączka, Antoniego Madalińskiego, Ludwika Mangeta oraz Jana Slaskiego...

Najbardziej znaną postacią bitwy stał się Wojciech Bartos... Wsławił się  brawurowym atakiem na rosyjskie armaty i zgaszeniem palącego się lontu własną czapką  (krakuską)... Jego bohaterski czyn uwieczniono w historii jako kluczowy moment, który otworzył drogę polskim oddziałom do zdobycia dział i odwrócenia losów bitwy... W nagrodę otrzymał wolność, szlachectwo i nazwisko Głowacki...

W dwusetną rocznicę Bitwy pod Racławicami, w Janowiczkach odsłonięto pomnik Bartosza Głowackiego, autorstwa Mariana Koniecznego... Pomnik o wysokości 10, 5 metra przedstawia uczestnika bitwy w pozie zwycięscy... Kosę ma uniesioną wysoko nad głową nie do ciosu, lecz w geście triumfalnym... Wskoczył na armatę, a ciężkim buciorem przygniata jej lufę ku ziemi... Przy okazji depcze dwugłowego carskiego orła...  W prawej ręce ma swoją czapkę krakuskę... Bartosz Głowacki jest symbolem waleczności insurekcji kościuszkowskiej...

Niedaleko pomnika Bartosza Głowackiego, gdzie odbyła się historyczna bitwa pod Racławicami, w 2023 roku w Janowiczkach  możemy podziwiać miniaturę Kopii Panoramy Racławickiej... Ulokowany na specjalnym stelażu obraz jest wierną, choć pomniejszoną kopią oryginału, znajdującego się we Wrocławiu... 

Racławicka kopia znajduje się na otwartym terenie i nie tworzy kształtu zamkniętego walca, a półkola... Oryginalna Panorama Racławicka powstała między sierpniem 1893 a majem 1894... Jej dwaj główni autorzy Jan Styka i Wojciech Kossak...

Krzyż, widoczny na obrazie Panorama Racławicka stoi przy skrzyżowaniu dróg na Wzgórku Dziemięrzyckim... Z tego miejsca Jan Styka i Wojciech Kossak szkicowali teren do swojej Panoramy  Racławickiej... Pod tym krzyżem jest też mogiła kosynierów...

Dotarłam do Dziemięrzyc, wsi  naturalnego piękna, "bajkowego patchwork'a"... Mozaika tutejszych pól mieniła się mnóstwem polnych kwiatów, zbóż i warzyw... Mogłabym tak stać i patrzeć na te sielskie krajobrazy, falujące zboża i niebo w chabry.... Moich zachwytów nad pięknem tej ziemi nie było końca...

Dziemięrzyce są miejscem upamiętniającym zwycięską bitwę wojsk polskich, dowodzonych przez Tadeusza Kościuszko, nad wojskami rosyjskimi... Po bohaterskim starciu, poległych kosynierów chowano na okolicznych polach i łąkach... Z czasem ślad mogił znikał z pól i pamięci ludzkiej... Dziś jednak uległy zatarciu... 

Tu w Dziemięrzycach pozostały tylko dwie oznakowane zbiorowe mogiły w kształcie kopców z tablicami inskrypcyjnymi...Charakterystyczny rozłożysty jesion rośnie nad jednym z grobów... Urokowi i powagi dodają charakterystyczne ażurowe, żeliwne krzyże oraz czarne granitowe tablice... A w około pola ze złocącym się w popołudniowym słońcu zbożem...

Bardzo dziękuję za odwiedziny i pozostawione komentarze...

Życzę pięknego lata i pogodnego lipca...

Serdecznie wszystkich pozdrawiam...