sobota, 14 lutego 2026

Cieplice - Kościół św. Jana Chrzciciela

 







Dopóki ziemia kręci się,

Dopóki jest tak, czy siak,

Panie, ofiaruj każdemu z nas, 

Czego mu w życiu brak:

Mędrcowi darować głowę racz,

Tchórzowi dać konia chciej

Sypnij grosza szczęściarzom

I mnie w opiece swej miej

(Bułat Okudżawa)









Od pewnego czasu interesuję się zakonem cystersów i wszystkim, co z nim związane... To właśnie oni (1140 r.) do Polski, jak i innych krajów przynieśli najnowsze zdobycze sztuki i techniki... Zaś zachowane zabytki pocysterskie świadczą o tym, jak wielki był ich wkład w dzieje architektury, głównie gotyckiej m.in. poprzez wprowadzenie sklepienia, które wyparło dawny zwyczaj krycia kościołów drewnianymi belkami...

Gdyby nie cystersi, świat zachodni z pewnością stałby dzisiaj na niższym poziomie cywilizacyjnym... Zakon cystersów powstaje w 1098 roku... A już w pierwszej połowie XII wieku, dotarli niemal do wszystkich krajów europejskich... Mnisi w Polsce od początku zajęli się działalnością rolniczą, budowlaną, gospodarczą czy naukową... Swoje klasztory zakładali najczęściej na nizinach, z dala od ludzkich siedzib, wśród lasów, nad rzekami... Zakładali stawy rybne, budowali browary, młyny, tkalnie...

Na Dolnym Śląsku możemy zobaczyć najpiękniejsze cysterskie zespoły klasztorne, zarówno te zabytkowe, jak i stale użytkowane... Są tutaj m.in. opactwa,  klasztory oraz kościoły m.in. Krzeszowie, Lubiążu, Henrykowie, Kamieńcu Ząbkowickim, Trzebnicy, Legnicy, Bardzie, Cieplicach... Obecnie stanowią bezcenne dziedzictwo swojej działalności na Śląsku... 

Dzisiaj pragnę przedstawić kościół  św. Jana Chrzciciela w Cieplicach... Przez 400 lat obsługiwany był przez cystersów, sprowadzonych tu z klasztoru w Krzeszowie... Kościół otoczono murem.. Na plac przykościelny wchodzi się przez zabytkową, barokową bramę z 1781 roku... Zwieńczono ją kartuszem z przedstawieniem monstrancji adorowanej przez św. Bernarda i św. Juliannę...

Obecny kościół został zbudowany w latach 1712 - 1714 i zastąpił świątynię z  1547 roku, która spłonęła w 1711 roku... Jest to budowla orientowana, barokowa, na planie prostokąta... Kamienny portal główny w elewacji południowej ozdobiony rokokowym kartuszem z przedstawieniem Madonny z Dzieciątkiem adorowanej przez dwa anioły... Elewacja wschodnia zwieńczona wolutowym szczytem, poniżej którego Oko Opatrzności oraz wnęki z figurami św. Placyda i Gotarda...









Weszłam do kościoła i byłam pod ogromnym wrażeniem tego co oglądały moje oczy... Choć osobiście nie przepadam za barokiem, to jednak to wnętrze robi ogromne wrażenie...

Kościół św. Jana Chrzciciela jest świątynią jednonawową, posiadającą bogaty barokowo-rokokowy wystrój... Jego wyposażenie fundowane było zarówno przez Schaffgotschów, jak i opatów krzeszowickich...

Moją uwagę przykuwa ołtarz główny, jak to w baroku bywa, dosłownie kapie od złota... Z zaciekawieniem spoglądam na obraz przedstawiający Marię jako królową Niebios w otoczeniu świętych cysterskich... Autorem obrazu jest Michael Willmann, jeden z najsłynniejszych malarzy, grafików i freskantów epoki baroku działających na Śląsku... 

Willmann bardzo często  nazywany jest śląskim Rembrandtem, Rubensem, Apellesem... Pierwszy raz pracę tego malarza zobaczyłam w Kościele Paulinów pw. Świętego Ducha w Warszawie na Nowym Świecie... Był to obraz Koronowanie cierniem... Od tamtego czasu z zainteresowaniem oglądam jego obrazy... Często towarzyszy temu podziw dla kunsztu tego artysty...

Ołtarz jest rozbudowany i ma wiele wątków, ale głównie symbolizuje ziemskie pielgrzymowanie do Nieba pod opieką  i wsparciu Matki Bożej... Konstrukcję ołtarza uzupełniają rzeźby: św. Jana Chrzciciela, Jana Ewangelisty,  Piotra, Pawła, Andrzeja wykonane przez Heinricha Wagnera... 










W kościele na szczególną uwagę zasługuje piękna, barokowa ambona z 1792 roku, zdobiona płaskorzeźbami przedstawiającymi sceny z życia patrona kościoła... Została wykonana w warsztacie Johanna Adama Krainger'a według projektu Christopha Tausch'a, jednego z największych artystów doby baroku, działających na Śląsku... Płaskorzeźby przedstawiające ewangelistów i sceny z życia Jana Chrzciciela wykonał Johann Georg Urbansky, czeski rzeźbiarz epoki baroku działający głównie na Dolny  Śląsku...

Barokowa chrzcielnica w kształcie dużego kielicha, z zielonego marmuru, wykonana w drugiej połowie XVIII wieku... Zwieńczona snycerska grupą rzeźbiarską Chrztu Jezusa w Jordanie... Usytuowanie chrzcielnicy przy wejściu do prezbiterium po stronie południowej, tuż obok ambony...

W latach 1764 -1765 w kościele zostały zamontowane barokowe ograny, które zostały wykonane przez wybitnego mistrza, Godfrieda Herbst'a z Piechowic... Bogato zdobiona szafa organowa wykonana z drewna, polichromowana i złocona stanowi arcydzieło sztuki sakralnej, ale również zabytek techniki organmistrzowskiej...









To jednonawowe wnętrze należy do rozpowszechnianego na Śląsku typu barokowego kościoła - filarowo-ściennego, gdzie przyścienne filary, podtrzymujące sklepienie boczne - zostały wciągnięte do wnętrza kościoła... Pomiędzy nimi urządzone są kaplice z emporami... Filary nawy, dekorowane zdwojonymi pilastrami, dźwigają sklepienie kolebkowe z lunetami... Osiem ołtarzy bocznych zostało wykonane w latach 1716 -1720, z obrazami śląskiego malarza barokowego Jeremiasa Josefa Knechtel'a... Jego dzieła powstały na zlecenie cystersów z Krzeszowa... Natomiast rzeźby świętych wykonał śląski rzeźbiarz Johann Josef Friedrich z Lubomierza...











Na dziedzińcu przykościelnym wolnostojąca, czteroboczna dzwonnica z 1710 roku i barokowa kolumna  wotywna ozdobioną rzeźbą świętego Floriana z 1713 roku... 

Na okalającym murze umieszczono płyty nagrobne i epitafijne przedstawicieli rodu Schaffgotschów, pochodzące z XI i XVII wieku... 

Po północnej stronie kościoła (danym cmentarzu) znajduje się Kolumna Trójcy Świętej ufundowana w 1708 roku, z ustawionymi po bokach rzeźbami św. Huberta i św. Sebastiana...

Od 1945 roku kościołem św. Jana Chrzciciela oraz  całym kompleksem pocysterskim opiekują się zakonnicy Zakonu Pijarów...


Bardzo dziękuję za odwiedziny i pozostawione komentarze...
Serdecznie wszystkich pozdrawiam... 




Brak komentarzy:

Prześlij komentarz

Jeśli rozpoznasz siebie na zdjęciach i nie chcesz być na tym blogu, proszę poinformuj mnie o tym.
Ja bardzo szybko usunę te zdjęcia..

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...