sobota, 14 lutego 2026

Cieplice - Kościół św. Jana Chrzciciela

 







Dopóki ziemia kręci się,

Dopóki jest tak, czy siak,

Panie, ofiaruj każdemu z nas, 

Czego mu w życiu brak:

Mędrcowi darować głowę racz,

Tchórzowi dać konia chciej

Sypnij grosza szczęściarzom

I mnie w opiece swej miej

(Bułat Okudżawa)









Od pewnego czasu interesuję się zakonem cystersów i wszystkim, co z nim związane... To właśnie oni (1140 r.) do Polski, jak i innych krajów przynieśli najnowsze zdobycze sztuki i techniki... Zaś zachowane zabytki pocysterskie świadczą o tym, jak wielki był ich wkład w dzieje architektury, głównie gotyckiej m.in. poprzez wprowadzenie sklepienia, które wyparło dawny zwyczaj krycia kościołów drewnianymi belkami...

Gdyby nie cystersi, świat zachodni z pewnością stałby dzisiaj na niższym poziomie cywilizacyjnym... Zakon cystersów powstaje w 1098 roku... A już w pierwszej połowie XII wieku, dotarli niemal do wszystkich krajów europejskich... Mnisi w Polsce od początku zajęli się działalnością rolniczą, budowlaną, gospodarczą czy naukową... Swoje klasztory zakładali najczęściej na nizinach, z dala od ludzkich siedzib, wśród lasów, nad rzekami... Zakładali stawy rybne, budowali browary, młyny, tkalnie...

Na Dolnym Śląsku możemy zobaczyć najpiękniejsze cysterskie zespoły klasztorne, zarówno te zabytkowe, jak i stale użytkowane... Są tutaj m.in. opactwa,  klasztory oraz kościoły m.in. Krzeszowie, Lubiążu, Henrykowie, Kamieńcu Ząbkowickim, Trzebnicy, Legnicy, Bardzie, Cieplicach... Obecnie stanowią bezcenne dziedzictwo swojej działalności na Śląsku... 

Dzisiaj pragnę przedstawić kościół  św. Jana Chrzciciela w Cieplicach... Przez 400 lat obsługiwany był przez cystersów, sprowadzonych tu z klasztoru w Krzeszowie... Kościół otoczono murem.. Na plac przykościelny wchodzi się przez zabytkową, barokową bramę z 1781 roku... Zwieńczono ją kartuszem z przedstawieniem monstrancji adorowanej przez św. Bernarda i św. Juliannę...

Obecny kościół został zbudowany w latach 1712 - 1714 i zastąpił świątynię z  1547 roku, która spłonęła w 1711 roku... Jest to budowla orientowana, barokowa, na planie prostokąta... Kamienny portal główny w elewacji południowej ozdobiony rokokowym kartuszem z przedstawieniem Madonny z Dzieciątkiem adorowanej przez dwa anioły... Elewacja wschodnia zwieńczona wolutowym szczytem, poniżej którego Oko Opatrzności oraz wnęki z figurami św. Placyda i Gotarda...









Weszłam do kościoła i byłam pod ogromnym wrażeniem tego co oglądały moje oczy... Choć osobiście nie przepadam za barokiem, to jednak to wnętrze robi ogromne wrażenie...

Kościół św. Jana Chrzciciela jest świątynią jednonawową, posiadającą bogaty barokowo-rokokowy wystrój... Jego wyposażenie fundowane było zarówno przez Schaffgotschów, jak i opatów krzeszowickich...

Moją uwagę przykuwa ołtarz główny, jak to w baroku bywa, dosłownie kapie od złota... Z zaciekawieniem spoglądam na obraz przedstawiający Marię jako królową Niebios w otoczeniu świętych cysterskich... Autorem obrazu jest Michael Willmann, jeden z najsłynniejszych malarzy, grafików i freskantów epoki baroku działających na Śląsku... 

Willmann bardzo często  nazywany jest śląskim Rembrandtem, Rubensem, Apellesem... Pierwszy raz pracę tego malarza zobaczyłam w Kościele Paulinów pw. Świętego Ducha w Warszawie na Nowym Świecie... Był to obraz Koronowanie cierniem... Od tamtego czasu z zainteresowaniem oglądam jego obrazy... Często towarzyszy temu podziw dla kunsztu tego artysty...

Ołtarz jest rozbudowany i ma wiele wątków, ale głównie symbolizuje ziemskie pielgrzymowanie do Nieba pod opieką  i wsparciu Matki Bożej... Konstrukcję ołtarza uzupełniają rzeźby: św. Jana Chrzciciela, Jana Ewangelisty,  Piotra, Pawła, Andrzeja wykonane przez Heinricha Wagnera... 










W kościele na szczególną uwagę zasługuje piękna, barokowa ambona z 1792 roku, zdobiona płaskorzeźbami przedstawiającymi sceny z życia patrona kościoła... Została wykonana w warsztacie Johanna Adama Krainger'a według projektu Christopha Tausch'a, jednego z największych artystów doby baroku, działających na Śląsku... Płaskorzeźby przedstawiające ewangelistów i sceny z życia Jana Chrzciciela wykonał Johann Georg Urbansky, czeski rzeźbiarz epoki baroku działający głównie na Dolny  Śląsku...

Barokowa chrzcielnica w kształcie dużego kielicha, z zielonego marmuru, wykonana w drugiej połowie XVIII wieku... Zwieńczona snycerska grupą rzeźbiarską Chrztu Jezusa w Jordanie... Usytuowanie chrzcielnicy przy wejściu do prezbiterium po stronie południowej, tuż obok ambony...

W latach 1764 -1765 w kościele zostały zamontowane barokowe ograny, które zostały wykonane przez wybitnego mistrza, Godfrieda Herbst'a z Piechowic... Bogato zdobiona szafa organowa wykonana z drewna, polichromowana i złocona stanowi arcydzieło sztuki sakralnej, ale również zabytek techniki organmistrzowskiej...









To jednonawowe wnętrze należy do rozpowszechnianego na Śląsku typu barokowego kościoła - filarowo-ściennego, gdzie przyścienne filary, podtrzymujące sklepienie boczne - zostały wciągnięte do wnętrza kościoła... Pomiędzy nimi urządzone są kaplice z emporami... Filary nawy, dekorowane zdwojonymi pilastrami, dźwigają sklepienie kolebkowe z lunetami... Osiem ołtarzy bocznych zostało wykonane w latach 1716 -1720, z obrazami śląskiego malarza barokowego Jeremiasa Josefa Knechtel'a... Jego dzieła powstały na zlecenie cystersów z Krzeszowa... Natomiast rzeźby świętych wykonał śląski rzeźbiarz Johann Josef Friedrich z Lubomierza...











Na dziedzińcu przykościelnym wolnostojąca, czteroboczna dzwonnica z 1710 roku i barokowa kolumna  wotywna ozdobioną rzeźbą świętego Floriana z 1713 roku... 

Na okalającym murze umieszczono płyty nagrobne i epitafijne przedstawicieli rodu Schaffgotschów, pochodzące z XI i XVII wieku... 

Po północnej stronie kościoła (danym cmentarzu) znajduje się Kolumna Trójcy Świętej ufundowana w 1708 roku, z ustawionymi po bokach rzeźbami św. Huberta i św. Sebastiana...

Od 1945 roku kościołem św. Jana Chrzciciela oraz  całym kompleksem pocysterskim opiekują się zakonnicy Zakonu Pijarów...


Bardzo dziękuję za odwiedziny i pozostawione komentarze...
Serdecznie wszystkich pozdrawiam... 




22 komentarze:

  1. Przepięknie tam. Zdjęcia bomba, piękne ujęcia, pokazanie wielu zachwycających detali, co zawsze uwielbiam. Z Tobą to sie normalnie swiat na nowo odkrywa Łucjo kochana! Miej super miły weekend. 🤗❣️

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Cieplice i kościół Jana Chrzciciela zasługują na odwiedziny. Piękne miejsce.
      Serdecznie pozdrawiam:)

      Usuń
  2. your images are really beautiful, a peek at a whole new world for me. the church is very ornate and powerfully beautiful, i guess people find much peace in these elaborate churches!!

    OdpowiedzUsuń
  3. Bardzo piękna świątynia! Barok jest naprawdę bogaty w detale, więc dlatego sprawia wrażenie bogactwa i przepychu, szczególnie, że dużo w nim złotych detali. Zdjęcia są jak zawsze fantastyczne, dlatego z przyjemnością odbyłam z Tobą ten spacer.
    Pozdrawiam serdecznie Łucjo :)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Barok w kościele charakteryzuje się przepychem, monumentalizmem i silnym związkiem z kontrreformacją. Wnętrze świątyni wypełnione są bogatą sztukaterią, złoceniami, iluzjonistycznymi freskami i rzeźbami, mającymi na celu wywarcie na wiernych emocjonalnego wrażenia, zachwytu oraz ukazanie potęgi Boga. Dominują linie faliste, światłocień i dynamiki.
      Serdecznie pozdrawiam:)

      Usuń
  4. Witam. W tak senną i zimową niedzielę dobrze jest pozwiedzać.
    Obraz Willmanna w ołtarzu głównym jak zawsze urzeka i przyciąga uwagę. Ciekawe płaskorzeźby na ambonie.
    Piszesz, że lubisz zwiedzać pocysterskie klasztory i kościoły a ja dziś czytam i słucham o klasztorach w Jędrzejowie, Wąchocku i Mogile. Mamy coś wspólnego - może też byłyśmy sobie bliskie w poprzednich życiach?
    Pozdrawiam i czekam na dalsze wpisy - Małgorzata N.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Myłam w Mogile w Nowej Hucie ale dosyć dawno. Wąchock ciągle jest w moich marzeniach i planach. Może kiedyś... Kościół w Cieplicach zasługuje na odwiedziny choćby ze względu na Willmanna.
      Serdecznie pozdrawiam:)

      Usuń
  5. Podziwiam kościoły-budowle jako zabytki i kunszt ówczesnych artystów.
    Ale zawsze też myślę o tym, że pomimo biedy jaka panowała w tamtych czasach, kościoły nie stroniły od przepychu.
    Pozdrawiam Cię ciepło Łucjo w ten mrożny czas😊

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Ja też podziwiam kunszt dawnych budowniczych. Wtedy budowano na chwałę Boga.
      Serdecznie pozdrawiam:)

      Usuń
  6. To prawda, cystersi zrobili wiele dla podniesienia standardu życia współczesnym. Pracowali i edukowali, a zgromadzone bogactwo przelewali na budowę klasztorów i kościołów. Dlatego tyle po nich pamiątek na polskich ziemiach. Gdybyś miała w planie nasz klasztor pocysterski w pobliskim Lądzie, to daj znać. Będzie u mnie kawa. Pozdrawiam:)))

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Cystersi odegrali kluczową rolę w rozwoju średniowiecznej Europy, wprowadzając nowoczesne metody rolnicze, meliorację podmokłych terenów oraz budując klasztory, które stały się centrami kultury i gospodarki. Ich praca obejmowała zakładanie sadów, ogrodów, hodowlę ryb oraz rozwój rzemiosła, co przyczyniło się do zagospodarowania nieużytków.
      Usiu, jeżeli dotrę do klasztoru pocysterskiego w Lądzie, to oczywiście, dam znać.
      Serdecznie pozdrawiam:)

      Usuń
  7. Na mnie też wejście zrobiło wrażenie. A ja dopiero był oczy zrobiła na żywo. Bardzo się mnie spodobała ta fotorelacja. Bogactwo. Piękne , dech zapiera.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Barok w kościele sprawia, że wnętrza sakralne stają się teatralną przestrzenią mającą na celu wywołanie u wiernych silnych emocji, podziwu oraz poczucia majestatu Boga.
      Serdecznie pozdrawiam:)

      Usuń
  8. Nic nowego nie napiszę, ten kościół na nas też zrobił wrażenie. Do Cieplic wybraliśmy się przypadkiem i nie spodziewałem się tak bogatego wystroju, do dzisiaj pamiętam to zaskoczenie. Miło było obejrzeć świątynię poprzez Twoje zdjęcia. Pozdrawiam serdecznie :)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. My tez byliśmy pod sporym wrażeniem tej świątyni. Trzy razy podchodziłam aby zrobić zdjęcia. Zachwycił nas wewnątrz bogaty wystrój architektoniczno-rzeźbiarski oraz barokowo-rokokowe wyposażenie: ołtarz główny (po 1794 r.) z obrazem przedstawiającym Marię jako królową Niebios w otoczeniu świętych cysterskich.
      Serdecznie pozdrawiam:)

      Usuń
  9. Niesamowicie piękny, barokowy kościół. Miałaś wspaniałą wycieczkę.
    Pozdrawiam serdecznie :)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Kościół jest piękny. Świątynia posiada bogaty barokowo-rokokowy wystrój i wyposażenie fundowane zarówno przez Schaffgotschów, jak i opatów krzeszowskich.
      Serdecznie pozdrawiam:)

      Usuń
  10. Muy linda la iglesia con preciosas decoraciones. La iglesia de mi pueblo también es barroca y es muy bonita. Me encantan tus fotografías. Un abrazo.

    OdpowiedzUsuń
  11. Lusiu pokazałaś coś wspaniałego, jestem zachwycona tym kościołem i jego otoczeniem. Chociaż byłam w Cieplicach przy okazji zwiedzania Krzeszowa, to chyba go nie widziałam a szkoda, bo jest przepiękny. Podobnie jak Ty nie jestem miłośniczką baroku, jednak trudno nie podziwiać piękna i bogactwa jego wystroju, zwłaszcza scen wyrzeźbionych w drewnie. Masz rację, że bez cystersów nasza europejska cywilizacja byłaby uboższa, ten zakon robił mnóstwo dobrego dla rolnictwa i podniesienia ogólnej kultury, również na naszych ziemiach. Przepiękne jest też lapidarium z płytami nagrobnymi, to wspaniałe świadectwo minionego czasu. Pozdrawiam, życzę miłego weekendu! 🌞🌞😘💙

    OdpowiedzUsuń

Jeśli rozpoznasz siebie na zdjęciach i nie chcesz być na tym blogu, proszę poinformuj mnie o tym.
Ja bardzo szybko usunę te zdjęcia..